Futbolda vergi oranlarını artırmak bize ne kazandırır?

Sporculara ödenen ücretlerden kesilecek vergilerin stopaj oranlarında yeni yasal düzenlemeye gidiliyor. Yeni düzenlemeye göre, futbolculara ve profesyonel sporculara ödenen ücret üzerinden kulübün yapacağı stopaj kesintisi %15’den %20’ye çıkartılıyor. Bunun yanış ıra, yıllık ücret geliri 500 bin TL’yi aşan sporcularda ise beyanname verme zorunluluğu getiriliyor. Yıllık geliri 500 bin TL’yi geçen oyunculardan tahsil olunacak vergi oranı ise %40 olacak. Bu düzenlemelere ilişkin yeni düzenleme TBMM’ne gönderildi.

Diğer ülkelerde ve bizde futbola ilişkin en yüksek vergi oranları

Aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere ülkemiz adeta bir vergi cenneti… Diğer ülkeler ile kıyaslandığında, Süper Lig’de profesyonel oyunculardan kesilen verginin oranı %15. Üstelik bu sabit oranlı bir vergi. Oysa, Avrupa’da futbol kulüplerine ve oyuncularına uygulanan vergi oranları hem yüksek, hem de artan oranlı…

Öncelikle diğer liglerde futbolculardan ve teknik heyetten kesilen vergilere bir göz atalım.

Ülkeler ve vergi oranları

Tabloyu incelediğimizde futbolculardan alınan en yüksek verginin İsveç, Portekiz, Danimarka, Belçika, Hollanda, İspanya, Fransa, Finlandiya, Avusturya ve Slovenya gibi ülkeler olduğunu göreceksiniz. Bu ülke liglerinden alınan ortalama vergilerin tamamı %50’nin üzerinde.
Biz ise vergi liginde sondan ikinci sıradayız. Bizim altımızda %10 ile Bulgaristan yer alırken, bizde bu oran %15.

Süper Lig’de futbolcuların ortalama gelirleri Euro bazında çoğu Avrupa ülkesinin üzerinde olmasına karşın, Avrupa’da en az vergi yaratan lig de Süper lig. Aynı tutarı kazanan bir oyuncu İtalyan Serie-A’da 48’e yakın vergi öderken, bu oyuncu Türkiye’ye geldiğinde aynı tutarda ücrete ödeyeceği vergi sadece %15. Yani, Serie-A’da 2 milyon euro kazanan bir oyuncu gelirinden 958 bin euroyu vergi olarak öderken, Türkiye’ye geldiğinde aynı ücrete ödeyeceği vergi 300 bin euro civarında olacak. Yine, Romanya Ligi’nde bile futbolcu maaşlarının ortalama 50 ila 60 bin euro civarında olduğu düşünüldüğünde bu oyuncuların ödeyecekleri verginin oranı %16. Türkiye’de milyon Euroları kazanan futbolculardan daha az kazanıp daha çok vergi ödeyen bir lig anlayacağınız.

Bu haliyle değerlendirildiğinde, Süper Lig özellikle yabancı oyuncular için çok cazip durumda. Şimdi bu oran %20’ye çıkartılacak. Diğer Avrupa ligleriyle kıyaslandığında bile bu oran hala çok yetersiz.

Bu tasarıda bir değişiklik daha geliyor. Bizde futbolculardan ve teknik heyetten alınan vergiler sabit oranlıydı. Yani, ne kazanırsanız kazanın, bu kazanç üzerinden sadece %15 vergi ödeme yükümlülüğünüz bulunmaktaydı. Şimdi önerilen kanun teklifinde, yıllık geliri 500 bin TL’yi geçen oyuncu ve teknik kadro beyanname verecek ve bu tutarın üzeri %40 vergiye tabi olacak.
Bu düzenlemeye ilişkin değerlendirmelere geçmeden önce vergi ve futbol konusunda birkaç konuyu sizlerle paylaşmak istiyorum.

Futbolculara sabit oranlı vergi!

Futbolcu gelirleri uzun yıllardır stopaj yoluyla ve sabit oranlı olarak vergilendiriliyor. Gelir vergisi yasası (geçici 64. md.) uyarınca 2007 yılı sonuna kadar sporculara yapılan ücret ödemeleri üzerinden yüzde 15 oranında stopaj yapılıyordu. 1 Temmuz 2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, stopaj esasında bir değişiklik yapılmamakla birlikte, sporcunun tabi olduğu lige bağlı olarak farklı stopaj oranı uygulamasına geçildi. (Süper Lig yüzde 15, bir alt lig yüzde 10, diğer alt ligler için ise yüzde 5)

Bu uygulama bile vergi adaleti bakımından son derece eşitsiz bir durumu gösteriyor. Şimdi, en azından beş yüz bin TL’nın üzerinde gelir elde eden oyuncular, beyanname ile %40 vergi ödeyecekler.

Maliyet kulüplerin sırtında!

Ülkemizde futbol kulüplerinin üzerindeki en büyük maliyet yüklerinden birisi, oyunculara net olarak ödenen ücretler nedeniyle vergi yükünün kulüplerin üzerlerinde kalması…KAP’a bildirilen bilgilere göre, Süper Lig’de futbolcular çoğu zaman kulüplerle net maaş üzerinden anlaşıyorlar. Yani futbolcunun cebine net para giriyor. Zaten, oyuncu da net alacağı paraya bakıyor. Onu vergi ilgilendirmiyor. Dolayısıyla, vergi yükü kulüpte kalıyor. Bu durumda kulüpler anlaşılan net tutarı brütleştirerek vergiyi kendileri yüklenmiş oluyorlar.

Örneğin, bir oyuncusuna yıllık net 6.5 milyon lira (1 milyon euro) ücret ödemesi yapan bir kulübün vergi yükü dahil toplam katlandığı maliyet 7 milyon 647 bin 58 TL’ye ulaşıyor. Brütleştirilen vergiyle birlikte kulüp 1 milyon 147 bin 58 TL’yi vergi olarak maliyeye ödüyor.

Vergi dahil kulübe toplam yük= [(6,5 Mio/0,85)=7.647.058]
Kulübün ödeyeceği vergi= (7.647.058-6.500.000= 1.147.058)

Yukarıdaki hesaplamalarımızdan da görülebileceği üzere, futbolculara net ücret üzerinden ödeme yapılıyor olması, süreç içinde kulübün maliyetlerini ciddi ölçüde artırıyor.

Yeni düzenlemeyle futbol hayatımızda ne değişir?

Ülkemizde futbol kulüplerinin yarattığı yılık gelir 3.5 milyar TL civarında, neredeyse 4 milyar TL’ye yaklaşıyor. Oyunculara ödenen toplam ücret maliyeti ise yaklaşık bu tutarın %60’ı, yani 2.4 milyar TL.

Sosyal adalet ve kamu vicdanı bakımından olaya bakıldığında, bu kadar yüksek gelir elde edilen hiçbir sektörde bu denli az vergi tahsil olunması sosyal vicdanı yaralıyor. Bu dengesizliği giderilmesi bakımından, bu düzenleme mantıklı gibi görünüyor. Ancak, hala bu kadar çok paranın kazanıldığı bu sektörde mevcut vergi oranları Avrupalı diğer liglerin çok gerisinde. Bizim de bu düzenlemeyi bir an önce yasalaştırmamız lazım. Futbolun Avrupa’da vergilendirilmesinde Avrupa Birliği hukuk normları geçerli. Bizim de buna uygun bir vergilemeye geçmemiz kaçınılmaz görünüyor. Bu açıdan temel vergileme prensibini burada da hiçbir ayrım yapmadan, “çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi” almayı hayata geçirmek zorundayız.
Yeni vergi düzenlemesinin şüphesiz ki, olumlu olduğu kadar futbolumuzu etkileyebilecek olumsuz yönleri de olabilecektir. Bunların başında da, kulüplerin bu vergi yüklerini üstlenip daha sonra bunu yerine getirememelerine ise kesinlikle izin verilmemelidir. Çünkü, stopaj vergisinde esas olan futbolcunun vergi mükellefiyeti olmakla birlikte, rekabet nedeniyle oyunculara net ücret ödenip buradan kesilen stopajların vergi dairesine ödenmemesi sorunu ile karşılaşabiliriz ki, bu maalesef bir gerçek olarak önümüzde duruyor. Bu bağlamda, kulüplerin “Stopaj yapan olarak” vergi dairesine kesilen stopajları ödeme yükümlülüğü bulunuyor. Bu noktada kesinlikle herhangi bir vergi kaybına yol açılmasına izin verilmemesi gerekiyor. Yeni düzenlemenin futbolumuza ne katkısı olabileceği ve ne sıkıntılara yol açabileceğine ilişkin görüşüm de aşağıdaki gibidir.

Sonuç

Artan vergi oranları, finansal dengesizlik içinde olan futbol kulüplerimizin mali yapılarını, ücretlerin brütleştirilmesi uygulaması nedeniyle daha da sıkıntılı hale getirebilir. Vergi uygulamasına bir bütün olarak bakılmasında yarar vardır. Sadece artan vergi oranları nedeniyle kulüplerimize ve futbolumuza ilişkin bir bakış açısı bizi yanlış yere götürebilir. Önemli olan, sektörü vergi verebilir hale getirmek, kamu sübvansiyonundan kurtarmak gerekir ki, vergi adaleti sağlansın ve kamu vicdanı yaralanmasın, diğer gelir grupları aleyhine bir haksızlık ve dengesizlik olmasın. Bunun için de ekonomik-mali ve finansal anlamda yapısal değişimlere yönelmek ve sorunun köklerine inmek gerekir. Yoksa, kısa vadeli palyatif çözümlerle sadece günü kurtarabiliriz.

OLUMLU YANLARI

1- Oyunculara net ücret ödeme politikası yüzünden kulüplerin bundan sonra daha dikkatli ücret politikası uygulamalarına olanak sağlayabilir. Artan vergi oranlarının mali disiplini sağlayıcı olması beklenir. (Kulüpler bundan sonra transferlerde daha seçici olmak ve daha verimli oyuncu transfer etmek durumunda kalacaktır.)

2- Artan vergi yükü, ücretlerin brütleştirilmesi nedeniyle, kulüpleri Finansal Fair Play’in dışında ücret maliyetleri/toplam gelir rasyolarını daha olumluya götürebilmelerine olanak sağlayabilir. Toplam ücret maliyetlerini aşağıya çekerek, orta ve uzun vadede finansal yapı daha sağlıklı hale getirilebilir. Bu da kulübün bir süre sonra rekabet gücüne olumlu katkı sağlayabilir.

3- Kulüpler açısından ücret gideri bütçesi yüksek kulüplerde, artan vergi oranları nedeniyle, “daha çok harcayan daha çok vergi vereceğinden”, rekabet daha dengeli ve adil hale getirebilir.

4- Kulüplerin ücret giderlerini kontrol ederek, artan maliyetleri minimize edebilmek amacıyla altyapıya yönelmelerine imkan verebilir.

5- Sosyal adalet ve kamu vicdanı bakımından, mevcut vergi oranlarının artırılması, diğer gelir grupları aleyhine halen var olan sosyal, ekonomik dengesizliğin ve haksızlığın giderilmesinde toplumsal bir rahatlama sağlayabilir.

OLUMSUZ YANLARI

1- Transferlerde oyuncular vergileri kulüplere yükleyeceklerinden, kulüplerin maliyetleri artacaktır.

2- Zaten mali yapısı sıkıntılı olan kulüpler daha sıkıntıya girecektir.

3- Yabancı transferlerinde kaliteli oyuncuların Türkiye’ye gelmesi azalmasına neden olabilecektir.

4- Yerli oyuncu fiyatları artacaktır.

5- Futbol ekonomisinde artan vergiler kadar bir şişkinlik, yani fiyatlarda (bilet fiyatları, logolu ürün satışı vb.) enflasyon oluşacaktır.

6- Mali sıkıntıya giren ve yükümlülüklerini yerine getiremeyecek kulüplerin sayısında artış olabilecektir.

7- Kulüpler devletten yardım alabilmek için yoğun siyasi kulis yapacaklardır. Bunun sonucunda devletin kulüplere sübvansiyon yapma ihtimali de yükselecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir